Kategori: Makaleler

80 Neyle Neyin Çarpımı? Felsefi Bir Keşif Düşüncelerimizi sıradan bir sayı üzerinden şekillendirecek olsak, “80 neyle neyin çarpımıdır?” sorusu belki de en basit matematiksel işlem gibi görünür. Peki ya bu soru, etik, epistemoloji ve ontoloji gibi felsefi merceklerden incelenirse neye dönüşür? İnsan zihni, gündelik yaşamın akışı içinde matematiğin kesinliğine sığınır; ama felsefe, aynı basitliği bile sorgulamanın kapısını aralar. Bu yazıda, 80 sayısının çarpanları üzerinden bir metafor kurarak, varoluşun, bilginin ve ahlaki seçimin karmaşıklığını keşfe çıkacağız. Etik Perspektif: 80’in Çarpanları ve Ahlaki Seçimler Etik, insanın eylemlerinin doğru veya yanlışlığını değerlendiren felsefi dal olarak, 80 gibi sabit bir sayı üzerinden bile ilginç…

Kaynakların Kıtlığı ve Bir Ödülün Ekonomik Anatomisi: “Son Altın Topu Kim Aldı?” Üzerine Bir Analiz Bugün Istetasarim sayfasında Son altın topu kim aldı hakkında akla gelen soruları tek tek ele alıyoruz. İnsan davranışlarını anlamaya çalışan herhangi bir bakış açısı, eninde sonunda aynı temel gerçekle karşılaşır: kaynaklar sınırlıdır ve her tercih başka bir şeyden vazgeçmeyi gerektirir. Futbolun en prestijli bireysel ödülü olan Ballon d’Or (Altın Top) da bu kıtlık gerçeğinin kültürel bir yansımasıdır. Çünkü her yıl yalnızca bir oyuncu seçilir ve bu seçim, milyonlarca performans verisi, takım başarısı, medya anlatısı ve ekonomik etki arasından yapılan devasa bir optimizasyon problemidir. Son Altın…

Hoş geldiniz! Bu yazımızda “Hürrem Sultan’ın ölüm sebebi neydi” konusu hakkında merak edilen detaylara birlikte göz atacağız. Hürrem Sultan’ın ölüm sebebi neydi? Tarihin en güçlü kadın figürlerinden birine cesur bir bakış Osmanlı tarihine biraz bile ilgi duyan herkesin karşısına çıkan isimlerden biri Hürrem Sultan. Ama mesele sadece “padişahın eşi” olmak değil; onun etrafında dönen güç, entrika, siyaset ve kadınlık anlatısı hâlâ tartışma yaratıyor. Bugün hâlâ sorulan o klasik soru var: Hürrem Sultan’ın ölüm sebebi neydi? Net cevap şu: 1558 yılında, büyük olasılıkla doğal nedenlerle öldü. Ama işin “doğal” kısmı bile tek başına yeterli değil, çünkü bu ölümün etrafında o kadar…

Bugün Istetasarim sayfasında En iyi robot süpürge kaç watt olmalı üzerine hazırladığımız özel içerikle karşınızdayız. Robot Süpürge Watt Değeri ve Günlük Yaşamın Siyaseti Günlük yaşamın en sıradan görünen teknolojileri, çoğu zaman siyasal düşüncenin en derin katmanlarını açığa çıkarır. Bir robot süpürgenin kaç watt olması gerektiği sorusu ilk bakışta teknik bir tercih gibi görünür; oysa enerji tüketimi, verimlilik, otomasyon ve konfor üzerinden kurulan bu tartışma, iktidar ilişkilerinin ev içi düzeyde nasıl yeniden üretildiğini anlamak için verimli bir zemin sunar. Güç ilişkileri yalnızca devlet aygıtlarında değil, yaşamın en küçük rutinlerinde de işlerlik kazanır. Watt, Verimlilik ve İktidarın Mikro Ölçekleri Robot süpürgelerde watt…

71 Sayısı Tek mi Çift mi? Güç, Düzen ve Demokratik Yaşam Üzerine Bir Siyasal Analiz Toplumsal düzenin nasıl kurulduğu sorusu, siyaset biliminin en eski ve en temel meselelerinden biridir. İnsanlar neden bazı kurallara uyar? Devletler hangi araçlarla otorite üretir? Yurttaşlar hangi koşullarda siyasal sisteme güven duyar ya da ondan uzaklaşır? İlk bakışta matematiksel ve oldukça basit görünen bir soru olan “71 sayısı tek mi çift mi?” sorusu bile, dikkatli bakıldığında siyasal düşünce açısından ilginç çağrışımlar üretir. Matematik açısından cevap nettir: 71 sayısı tektir. Çünkü 2 ile tam bölünemez. Ancak siyasal yaşamın karmaşıklığı içinde düşündüğümüzde, böylesine kesin bir sonuca ulaşmak her…

Istetasarim okurları için 5 kiloluk karışık turşuya ne kadar üzerine hazırlanan bu içerik tamamlandı. “5 Kiloluk Karışık Turşuya Ne Kadar?” Sorusundan Siyasal Düzen Okuması İnsanın gündelik hayatında basit görünen ölçü soruları vardır: “5 kiloluk karışık turşuya ne kadar?” Bu soru ilk bakışta mutfak pratiklerine dair teknik bir oran hesabı gibi görünür. Ancak daha derin bir okumada, bu tür bir soru bile güç dağılımı, normların oluşumu ve kolektif karar alma süreçleri hakkında düşündürücü bir metafora dönüşebilir. Çünkü siyaset bilimi tam da burada başlar: gündelik olanın içindeki iktidar ilişkilerinde. Toplumlar, tıpkı bir turşu karışımı gibi, farklı bileşenlerin belirli oranlarda bir araya gelmesiyle…

Sultan Kafur Kimdir? Tarihsel Bir Figürden Toplumsal Belleğe Uzanan Yol Merhaba! Istetasarim sayfasının bu haftaki konusu “Sultan kafur kimdir”. Umarız faydalı bulursunuz! Sultan Kafur kimdir? sorusu ilk bakışta sadece tarihsel bir figürü işaret ediyor gibi görünse de, konuya biraz daha yakından bakıldığında bu sorunun toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet tartışmalarına uzanan çok katmanlı bir anlamı olduğu görülüyor. İstanbul’da yaşayan ve günlük hayatında toplumsal yapının farklı yüzleriyle temas eden biri olarak, bu tür tarihsel figürlerin sadece kitaplarda kalan bilgiler değil, aynı zamanda bugünün toplumsal algılarını da şekillendiren güçlü semboller olduğunu düşünüyorum. Sultan Kafur, 13. yüzyılda Delhi Sultanlığı döneminde önemli bir…