Hangisinden Ofsayt Olmaz?
Geçen hafta arkadaşlarımla Kadıköy’de bir kafede buluştuk. Futbol hakkında her zaman yapılan klasik sohbetlerden birine takıldık ve bir arkadaşım aniden sordu: “Hangisinden ofsayt olmaz?” Herkes bir anda sessizleşti ve ben de içimden “Bunu aslında düşündüğüm kadar derinlemesine hiç sorgulamamıştım,” diye geçirdim. O kadar sıradan bir soru ki, futbolu seven herkesin otomatik olarak bildiği bir şey gibi. Ama gerçekten de bu soruyu sorarken, ofsaytın anlamını ve tarihini ne kadar az bildiğimizi fark ettim. Bu basit sorudan yola çıkarak, ofsaytın ne olduğunu, nasıl işlediğini ve bir an için bu kuralların aslında toplumda nasıl yer ettiğini düşünmeye başladım.
Ofsayt Nedir, Ne Değildir?
Ofsayt, aslında futbolda en karmaşık kurallardan biri gibi görünse de, temelde çok basit bir mantığa dayanır. Bir oyuncu, top ona doğru atılırken rakip kaleye daha yakın bir pozisyonda ise ve arkasında sadece kaleci varsa, ofsayttır. Tabii ki, ofsaytın kendisi her zaman tartışma konusu olur ve kimisi buna gereksiz kural der, kimisi de oyunun dinamizmini koruduğunu söyler. Ama bir gerçek var: Ofsayt olmadan, futbol tam anlamıyla işleyemezdi. Tıpkı sosyal hayatta da bazı kurallar olmadan her şeyin bir kaosa dönüşmesi gibi.
Futbol ve Hayat: Kuralların Anlamı
Futbol, aslında kuralların ne kadar önemli olduğunu vurgulayan bir oyun. Her ne kadar bazen ofsayt kararları bizi sinir etse de, kuralların olmaması demek, her şeyin daha da karmaşık hale gelmesi demek olurdu. Ama bazen kurallar o kadar karmaşıklaşıyor ki, futbolseverlerin bile hatırlayamayacağı kadar ince bir çizgiye dönüşebiliyor. Mesela geçen gün ofiste, bir arkadaşım çok heyecanla ‘Ofsayt değilmiş’ diye bağırıyordu. Ben de gözümde ofsaytın ne olduğunu hatırlamaya çalışırken, birden kafamda bir soru belirdi: “Peki, gerçek hayatta hangisinden ofsayt olmaz?”
Hayatta Kurallar: Nerede Ofsayt Olmaz?
Futbol ve hayattaki kurallar bir noktada benzerlik gösteriyor. Futbolu sevdiğimiz kadar, hayatımızda da kurallara yer veririz. Ama bazen, toplumda, ailede ya da iş yerinde öyle durumlar yaşarız ki, kuralların bir anlamı olup olmadığını sorgularız. İşte o anlarda “hangisinden ofsayt olmaz?” sorusu başka bir anlam kazanıyor. Hangi davranışlardan, hangi söylemlerden, hangi hatalardan aslında cezalandırılmadan sıyrılabiliriz?
Mesela ofisteki o büyük sunumdan sonra yapılan eleştiriler. Bir hata yaptınız, ama o hata o kadar “görünmeyen” ya da “çok minik” ki, kimse buna dikkat etmez. Sonra bir bakıyorsunuz, herkes hatalı olan kişiyi geçiyor ve siz hala ofsaytta kalıyorsunuz. Bu durum, iş yerindeki hiyerarşiyle ilgili bir durum değil mi? Herkesin gözünde ofsayt olan bir şeyin, bazen başkaları için hiç bir anlamı yoktur.
Hayatın Ofsaytı: Sınıfsal ve Sosyal Adalet
Bir de sosyal ve sınıfsal ofsayt durumu var. Hayat bazen o kadar garip işler ki, kuralların kimin için geçerli olduğuna bir bakmak lazım. Fakat bazı insan grupları, ekonomik durumları veya sosyal statülerine göre, kuralların ötesine geçebiliyorlar. Yani, “ofsayt” denilen şey, bazen sadece belirli bir kesimin oyunudur. Benim sokakta yürürken gördüğüm, belirli yaş ve sınıf grubundaki insanlar, kuralların bir şekilde onlara daha az uygulandığına inanıyorlar. Mesela çok para kazanan bir işadamı, ofiste ya da sosyal medyada söylediği bir söz yüzünden asla ciddi şekilde eleştirilmez. Ya da popüler bir oyuncu, herhangi bir hata yapsa bile hemen affedilir. Bu durumda kim gerçekten ofsayt durumunda kalıyor? Toplum, bazen ‘zenginler’ ve ‘tanınanlar’ için kuralların nasıl esnetildiğini çok iyi gösteriyor.
Sonuçta: Ofsayt Nedir? Hayatta Neden Ofsayt Olmaz?
Ofsayt, futbol gibi oyunlarda bir kural olabilir. Ama hayat bazen öyle bir oyun ki, ofsayt kuralı sadece belirli bir grup insan için geçerli. Kimi insanlar kuralları çiğner, kimi insanlar ise o kuralları bilmeden ya da bile bile geçer. Peki ya biz? Biz, sıradan bir insan olarak ofsaytla mı yaşıyoruz, yoksa hayatın oyununu oynarken bu kuralların ne kadarını doğru uyguluyoruz? Ben her zaman düşünürüm; belki de hayatın en zor kurallarını, ne zaman ve nasıl geçebileceğimizi keşfetmekteyiz. Futbol gibi, kurallar her zaman bir yerden sonra kaybolmaz; ama bazen hangi kurallara ne zaman uyacağımızı, hangi kuralların kimler için geçerli olduğunu öğrenmek gerek.
Futbolun dışında da kuralların geçerli olduğu her yerde “ofsayt olmamak” mümkün değil. Ama belki de önemli olan, kuralların ardında kim olduğumuz, hangi kuralların bizim için geçerli olduğu ve hangi sınırları aşabileceğimizdir.